Trong bối cảnh dòng tiền âm liên tục, Netflix vay nợ để sản xuất phim tưởng như là nước đi liều lĩnh, nhưng thực tế lại mở ra chiến lược tăng trưởng giúp hãng thống trị ngành streaming toàn cầu. Hành trình này cho thấy cách một doanh nghiệp biến nợ thành tài sản, biến rủi ro thành lợi thế cạnh tranh. Đây cũng là bài học thực tế cho các SME Việt Nam trên con đường xây dựng tài sản lõi, chủ động dòng tiền và mở rộng thị trường.
Nếu nhìn vào báo cáo tài chính của Netflix giai đoạn 2011 – 2019, nhiều người sẽ thấy lo lắng vì dòng tiền tự do của công ty âm liên tục, nợ vay tăng lên hàng chục tỷ USD.
Nhưng thực tế, giá cổ phiếu của họ tăng phi mã 6.000% trong thập kỷ đó, đưa Netflix trở thành ông vua ngành truyền hình trực tuyến. Vậy Netflix đã làm như thế nào để tự tạo nên đế chế streaming toàn cầu?
Bước chuyển mình mang tính sống còn
Trước năm 2013, Netflix thực chất chỉ là một nền tảng phân phối lại nội dung. Họ mua bản quyền phim của các “ông lớn” như Disney, NBC, Sony… rồi phát lại cho người xem.
Tuy nhiên, CEO Reed Hastings sớm nhận thấy rủi ro tiềm tàng: Khi các hãng phim nhận ra tiềm năng của thị trường trực tuyến, sớm muộn họ sẽ thu hồi bản quyền hoặc tăng giá phi mã để cạnh tranh trực tiếp. Netflix đứng trước nguy cơ mất đi sản phẩm cốt lõi và bị loại khỏi cuộc chơi streaming.
Chiến lược lúc này buộc phải thay đổi: Chuyển từ phân phối sang sản xuất và sở hữu. Netflix quyết định phải tự làm phim của riêng mình (Netflix Originals) để tự chủ hoàn toàn nguồn nội dung. Tuy nhiên, việc sản xuất nội dung gốc đòi hỏi một nguồn vốn khổng lồ.
Kho tài sản dài hạn độc quyền của Netlix
Đây là điểm mấu chốt trong tư duy tài chính của Netflix. Với các hãng phim truyền thống, làm phim là chi phí. Với Netflix, làm phim là đầu tư vào tài sản dài hạn, là vốn liếng để thu hút người đăng ký mới trong tương lai.
Họ tư duy việc sản xuất một bộ phim độc quyền (như Stranger Things) giống như việc xây bất động sản cho thuê:
Đầu tư một lần – Khai thác vĩnh viễn
Netflix bỏ ra một khoản tiền lớn để sản xuất trọn bộ series. Tiền này ra đi ngay lập tức. Tuy nhiên, bộ phim đó sẽ nằm vĩnh viễn trong kho phim. Với tệp khách hàng mới mỗi năm, phim của Netflix sẽ là nội dung mới đợi khám phá.
Sau 5 – 10 năm, các series phim vẫn ở đó để giữ chân khách bằng thuật toán gợi ý nội dung tương tự có thể người xem sẽ thích. Đây chính là tài sản độc quyền sinh lời hàng năm của Netflix.
Đòn bẩy quy mô toàn cầu
Bộ phim “Squid game” sản xuất tại Hàn Quốc (chi phí nội địa), nhưng được bán cho 260 triệu khách hàng tại 190 quốc gia cùng lúc. Một bộ phim – mỗi năm lại có thêm hàng triệu lượt xem và đăng ký, nhưng không khiến Netflix tốn thêm chi phí sản xuất nào. Cơ hội này mang đến doanh thu tăng đều, chi phí không đổi, biên lợi nhuận lại bùng nổ rực rỡ.
Netflix không bỏ tiền vào sự giải trí tạm thời, họ đầu tư vào niềm yêu thích và lòng trung thành của khán giả trong thời gian dài. Khi thương hiệu nắm trong tay càng nhiều phim độc quyền, khách hàng của họ càng bị cuốn hút và không muốn rời đi.
Từ “con nợ” trở thành “cỗ máy in tiền”
Để có tiền sản xuất hàng trăm bộ phim cùng lúc, Netflix đã huy động vốn quyết liệt bằng hình thức phát hành trái phiếu. Tính đến giai đoạn cao điểm năm 2020, tổng nợ dài hạn của Netflix chạm mốc 15 tỷ USD. Nhiều ý kiến cho rằng đây là quyết định liều lĩnh của hãng, nhưng tại sao họ dám vay khi dòng tiền đang âm?
Vì họ có một cơ sở bảo chứng vững chắc: Dòng tiền từ tài khoản định kỳ (Subscription) – hình thức người dùng đăng ký tài khoản Netflix và trả một khoản phí đều đặn, theo tháng hoặc theo năm, để truy cập liên tục vào kho phim, thay vì mua một lần.
Khác với phim chiếu rạp, lúc thắng lúc thua tùy từng bộ phim, Netflix có hàng trăm triệu khách hàng trả tiền đều đặn hàng tháng. Họ đã áp dụng mô hình Front – loading (dồn vốn trước) như sau:
Giai đoạn 1: Vay và đầu tư
Netflix vay tiền để sản xuất nội dung hàng loạt trước khi có đủ người xem. Dòng tiền tự do bị ÂM trong giai đoạn 2011 – 2019. Đỉnh điểm là năm 2019, số tiền âm lên tới 3.3 tỷ USD.
Giai đoạn 2: Tăng trưởng
Bắt đầu từ năm 2020, trong bối cảnh đại dịch, lượng người xem bắt đầu tăng, dòng tiền cũng từ đó chuyển hướng DƯƠNG và duy trì từ năm 2021 trở đi. Nhờ kho phim độc quyền thu hút người dùng mới, Netflix đã khéo léo tăng giá gói Standard từ $7.99 (năm 2011) lên $15.49 (năm 2022).
Giá cước đã tăng gần gấp đôi sau 10 năm, nhưng số lượng người dùng vẫn tăng từ 20 triệu lên hơn 230 triệu.
Giai đoạn 3: Hòa vốn và Sinh lời
Đến giai đoạn bùng phát (khoảng năm 2022-2023), tổng số tiền thu được từ thuê bao sẽ vượt qua số tiền cần thiết để trả nợ và làm phim mới. Lúc này Netflix bắt đầu sinh lời.
Từ đây, dòng tiền đảo chiều. Netflix thắng đậm trong canh bạc dùng nợ để mua thị phần, mang về thương hiệu Top 1 ngành streaming toàn cầu.
Doanh nghiệp SME học được gì từ chiến lược táo bạo của Netflix?
Từ năm 2021, Netflix đã tuyên bố không cần vay thêm tiền bên ngoài, họ đã tự chủ được dòng tiền với lợi nhuận hàng tỷ USD mỗi năm.
Từ case study này, doanh nghiệp SME có thể rút ra 3 bài học về cách vay và sử dụng vốn linh hoạt:
- Mạnh dạn vay để tạo tài sản lõi độc quyền: Đừng chỉ nghĩ vay tiền là để mua máy móc, nhà xưởng, mở rộng mặt bằng, … Hãy mạnh dạn đầu tư cho thương hiệu, sản phẩm cốt lõi của riêng mình mà bạn tin rằng có thể tạo ra dòng tiền đều đặn trong tương lai.
- Chuyển từ làm trung gian sang làm chủ thương hiệu: Thay vì mô hình nhập hàng về bán lại và hưởng biên lợi nhuận mỏng, hãy từng bước xây dựng sản phẩm của riêng mình. Khi bạn nắm quyền sở hữu, bạn sẽ không còn bị động trước các thay đổi của nhà cung cấp. Điều này giúp doanh nghiệp giữ được phần lợi nhuận lớn nhất và không lo bị đối thủ cạnh tranh về giá.
- Ổn định nguồn thu bằng các gói dịch vụ định kỳ: Doanh nghiệp nhỏ có thể học theo mô hình Subscription của Netflix bằng cách chuyển từ bán lẻ từng lần sang các gói dài hạn. Hãy thử đóng gói sản phẩm thành các thẻ thành viên, gói bảo trì theo năm hay dịch vụ tập luyện hàng tháng, … Cách làm này giúp dòng tiền duy trì đều đặn chứ không trồi sụt thất thường, từ đó doanh nghiệp sẽ chủ động kế hoạch chi tiêu và tạo được hồ sơ tài chính đẹp để vay vốn ngân hàng khi cần.
Kết luận
Trong kinh doanh, nợ không phải là kẻ thù nếu được sử dụng khôn ngoan. Biết tận dụng dòng tiền, cơ cấu vốn hợp lý và vận hành đòn bẩy tài chính, doanh nghiệp không chỉ duy trì hoạt động ổn định mà còn biến nguồn lực từ đối tác thành cơ hội tăng trưởng, mở ra cánh cửa dẫn tới thành công bền vững.
Hiện MISA Lending đang hỗ trợ các doanh nghiệp – là khách hàng sử dụng phần mềm MISA, kết nối các gói vay tín chấp ngắn hạn, để phục vụ nhập nguyên liệu, mua hàng hóa, trả lương nhân viên ngắn hạn, với lãi suất ưu đãi.
ĐĂNG KÝ VAY VỐN NGAY ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN MIỄN PHÍ!
